20 yaş dişi (20'lik diş) her zaman çekilir mi?

Neden bu kadar sık sorun çıkarır?

Yirmi yaş dişleri ağza en son gelen dişlerdir; genellikle 17-25 yaşları arasında sürerler. O yaşa gelindiğinde çene gelişimini tamamlamış ve diğer dişler yerlerini almış olur. Geriye kalan boşluk çoğu kişide bu diş için yeterli değildir.

Yer bulamayan diş üç şekilde kalabilir:

• Tam gömülü. Tamamen kemik ya da dişeti altında kalır. Sorun çıkarmıyorsa fark edilmeyebilir.
• Yarı sürmüş. Bir kısmı görünür, bir kısmı dişeti altındadır. En sorunlu tip budur — üzerindeki dişeti kapağının altına yiyecek ve bakteri dolar, temizlenemez.
• Yatık konumda. Öne, komşu dişe doğru eğik sürerek ona baskı yapar.

Hangi durumlarda çekim gündeme gelir?

• Tekrarlayan dişeti iltihabı. Yarı sürmüş dişin örtüsü altındaki iltihap (perikoronit) ağrı, şişlik, kötü koku ve ağzı açmakta zorlanmaya yol açar. Tekrarlıyorsa dişin kalması sorunun sürmesi demektir.
• Komşu dişte çürük ya da kök erimesi. Yatık konumdaki yirmi yaş dişi, önündeki azı dişine baskı yapar ve temizlenemeyen bir bölge oluşturur. Burada başlayan çürük çoğu zaman iki dişi birden tehdit eder.
• Kist ya da kemik içi oluşum. Gömülü dişin çevresinde zamanla kist gelişebilir; bu, çevre kemiği eritir.
• Yanak ya da dişeti travması. Diş dışa doğru eğik sürmüşse yanağı sürekli ısırır, yara açar.
• Ortodontik gereklilik. Tedavi planı bunu gerektiriyorsa.
• Temizlenemez konum. Fırçanın ulaşamadığı bir diş, ne kadar sağlam görünürse görünsün sürekli risk taşır.

Hangi durumda yerinde bırakılır?

Diş ağızda düzgün konumlanmışsa, karşı çenedeki dişle sağlıklı temas kuruyorsa, fırçalanabiliyorsa ve herhangi bir şikâyete yol açmıyorsa çekmek için bir neden yoktur. Bu dişler çiğnemeye katkıda bulunur; ileride bir köprü için destek de olabilirler.

Şikâyet yaratmayan gömülü dişlerde ise karar, dişin konumuna ve yaşa göre değişir. Kimi olguda düzenli takip yeterlidir; kimi olguda ise ileride sorun çıkarma ihtimali yüksek olduğu için erken dönemde çekim önerilir. Genç yaşta iyileşme daha hızlıdır.

Çekim nasıl yapılır?

Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur. İşlem sırasında basınç hissedilebilir; ağrı veya belirgin rahatsızlık hissederseniz hekiminize bildirin. Diş düzgün sürmüşse normal çekimle alınır. Gömülü ya da yatık dişlerde dişeti kaldırılır, gerekirse üzerindeki kemikten bir miktar alınır ve diş parçalara bölünerek çıkarılır. Sonunda dikiş konabilir.

İşlemin süresi dişin konumuna göre değişir. Kaç dişin aynı seansta alınacağı da muayenede birlikte kararlaştırılır.

Sonrasında ne bekleyebilirsiniz?

Bunlar olağan bulgulardır, endişelenmeyin:

• Şişlik. Genellikle 2-3. günde en belirgin hâline ulaşır, sonra azalır.
• Yanakta hafif morarma.
• Birkaç gün ağzı tam açamama, çiğnemede zorlanma.
• İlk gün tükürüğün pembemsi olması.

İlk 24 saat pıhtının korunması en önemli konudur. Bu nedenle işlemden sonra kuvvetli çalkalama, tükürme, pipetle içecek içme ve sigara önerilmez. Pıhtı yerinden çıkarsa kuru soket denen, çekim bölgesinden kulağa vuran şiddetli bir ağrı tablosu gelişebilir; bu genellikle çekimden sonraki ilk birkaç gün içinde başlar ve tedavi edilebilir bir durumdur — kliniği aramanız yeterlidir.

İşlemden önce mutlaka söyleyin

Kullandığınız kan sulandırıcılar (varfarin, Xarelto, Eliquis, Plavix ve benzerleri), kemik ilaçları, şeker ve tansiyon ilaçları planlamayı doğrudan etkiler. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın; gerekiyorsa bu, ilacı yazan hekimle görüşülerek düzenlenir.

Gebelik, bilinen kalp hastalığı, protez kapak veya eklem protezi, bağışıklık baskılayıcı tedavi ve alerji öykünüz de önemlidir.

Sık sorulanlar

"20'lik diş ne zaman çıkar?" Yirmi yaş dişleri ağza en son gelen dişlerdir; genellikle 17-25 yaşları arasında sürerler.

"Her 20'lik diş çekilir mi?" Hayır. Diş ağızda düzgün konumlanmışsa, karşı çenedeki dişle sağlıklı temas kuruyorsa, fırçalanabiliyorsa ve herhangi bir şikâyete yol açmıyorsa çekmek için bir neden yoktur.

"Ağrımıyor, yine de çektirmeli miyim?" Ağrı tek ölçüt değildir. Komşu dişe baskı, temizlenemeyen bir konum, tekrarlayan dişeti iltihabı ya da röntgende görülen bir sorun varsa çekim gündeme gelebilir. Şikâyet yoksa ve bulgu da yoksa diş yerinde bırakılabilir.

"Gömülü diş ne demek?" Çenede yeterli yer olmadığında 20 yaş dişi ağza tam çıkamaz; başka bir dişin engellemesiyle ya da bir bölümü dişetiyle örtülü kalarak yarım kalır. Buna gömülü diş denir. Gömülü olması tek başına çekim sebebi değildir; belirleyici olan, bir soruna yol açıp açmadığıdır.

"Röntgen olmadan karar verilebilir mi?" Hayır. Dişin kök şekli, komşu dişle ilişkisi ve alt çenede sinire olan yakınlığı ancak görüntülemeyle değerlendirilebilir. Röntgen de gelişigüzel çekilmez — muayenede bir gerekçe doğduğunda istenir.

"Çekimden sonra yüzüm ne kadar şişer?" Şişliğin derecesi işlemin zorluğuna göre değişir; gömülü bir dişin cerrahi çekiminde daha belirgin olur. Seyri ve ne zaman aranması gerektiği çekim sonrası şişlik yazımızda.

"Alt çenede uyuşma riski var mı?" Alt 20 yaş dişleri bazı olgularda sinire yakın konumdadır. Bu yüzden çekim öncesi görüntüleme yapılır ve risk sizinle konuşulur.

Kaynaklar