Diş dolgusu: ne zaman gerekir, işlem nasıl yapılır?

Çürük neden dolgu gerektirir?

Çürük, diş yüzeyindeki sert dokunun bakteriyel asitle çözünmesiyle başlar. Kendiliğinden durmaz ve geri dönmez; zamanla derinleşir. Amaç, çürümüş dokuyu tamamen temizleyip dişin kalan kısmını korumaktır.

Çürüğün derinliği kararı belirler:

• Yalnızca mineyi ilgilendiren erken çürük. Bazı olgularda dolgu yerine takip ve koruyucu uygulamalar yeterli olabilir.
• Dentine ulaşmış çürük. Dolgu gerekir. Bu aşamada soğuk-sıcak hassasiyeti başlayabilir.
• Pulpaya (sinir dokusuna) ulaşmış çürük. Dolgu tek başına yetmez; kanal tedavisi gündeme gelir.

Belirtiler — ve belirtisiz olan durum

• Soğuk, sıcak ya da tatlıyla gelen kısa süreli hassasiyet
• Dişte gözle görülür kararma, delik ya da pürüz
• Diş arasına sürekli yemek sıkışması
• Fırçalarken belirli bir noktada rahatsızlık

İşlem nasıl yapılır?

1. Muayene ve gerekiyorsa röntgen. Çürüğün derinliği ve sinire uzaklığı değerlendirilir.
2. Anestezi. Derinliğe göre bölge lokal anesteziyle uyuşturulur. Çok yüzeysel çürüklerde gerekmeyebilir; kararı birlikte veririz.
3. Çürüğün temizlenmesi. Çürümüş doku tamamen uzaklaştırılır. Geride bırakılan çürük dolgunun altında ilerlemeye devam eder.
4. Boşluğun hazırlanması. Dolgunun tutunacağı yüzey düzenlenir.
5. Dolgunun yerleştirilmesi. Malzeme katmanlar hâlinde konur ve sertleştirilir.
6. Kapanış kontrolü. Isırma kontrol edilir ve gerekiyorsa düzeltilir. Bu adım atlanırsa dolgu yüksek kalır ve dişte ağrı yapar.
7. Cila. Yüzey pürüzsüzleştirilir; pürüzlü yüzeyde tabaka daha çabuk birikir.

Çoğu dolgu tek seansta tamamlanır. Aynı seansta birden fazla diş yapılabilir; bu, çürüklerin yerine ve sayısına bağlıdır.

Dolgu türleri

Malzeme seçimi dişin konumuna, çürüğün büyüklüğüne ve çiğneme kuvvetine göre yapılır:

• Kompozit (beyaz) dolgu. Diş rengindedir, ön ve arka dişlerde kullanılabilir. Katmanlar hâlinde uygulanıp ışıkla sertleştirilir.
• Cam iyonomer. Belirli durumlarda ve özellikle çocuk dişlerinde tercih edilebilir.
• İnley / onley (dolaylı restorasyon). Madde kaybı çok büyükse, ölçü alınıp laboratuvarda hazırlanan bir parça yapıştırılır. Bu, iki seans gerektirir.

Hangisinin uygun olduğunu muayenede birlikte konuşuruz. Çok büyük madde kaybında dolgu yerine kaplama gerekebilir — çünkü zayıflamış diş çiğnemede kırılabilir.

İşlemden sonra ne beklenir?

Anestezi etkisi geçene kadar (genellikle birkaç saat) dudak ve yanak uyuşuk kalır. Bu süre boyunca sert bir şey çiğnemeyin ve sıcak içecekten kaçının; farkında olmadan dudağınızı ısırabilir ya da yanabilirsiniz. Çocuklarda bu konuda ayrıca dikkatli olun.

İşlemden sonra birkaç gün süren soğuk-sıcak hassasiyeti olağandır, özellikle çürük derinse. Genellikle kendiliğinden azalır.

Dolgu sonsuza kadar dayanır mı?

Hayır. Dolgular çiğneme kuvveti, ağız ortamı ve zamanla yıpranır. Ömrü; dolgunun büyüklüğüne, dişin konumuna, ağız bakımına ve varsa diş sıkma alışkanlığına göre değişir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz.

Yenilenme gerekebilir. En sık nedenler: kenarından başlayan yeni çürük, kırılma ve aşınma. Gece diş sıkma alışkanlığınız varsa dolgular daha sık kırılır; bunu hekiminize söyleyin.

Düzenli kontrol, sorunu küçükken yakalar. Kenarından başlayan küçük bir çürük basit bir yenilemeyle çözülürken, fark edilmezse kanal tedavisine kadar gidebilir.