Kanal tedavisi: dişi çekmeden kurtarmak

Dişin içinde ne var?

Dişin sert dış tabakalarının (mine ve dentin) altında, ortada bir boşluk vardır. Bu boşlukta sinir ve damarlardan oluşan canlı doku bulunur; buna pulpa denir. Pulpa, kök kanalları boyunca uzanarak kök ucundan çene kemiğine bağlanır.

Çürük mine ve dentini geçip pulpaya ulaştığında iltihaplanma başlar. Kapalı bir boşlukta olduğu için basınç artar; kanal tedavisinin gerektiği durumlarda yaşanan o şiddetli, zonklayan ağrının nedeni budur.

Ne zaman gerekir?

• Çürük dişin sinirine ulaşmışsa
• Kendiliğinden başlayan, zonklayan, gece artan ağrı varsa
• Sıcakla artan, soğukla geçici olarak rahatlayan ağrı varsa
• Diş travma sonucu kırıldıysa ve pulpa açığa çıktıysa
• Kök ucunda iltihap ya da apse oluşmuşsa
• Diş kararmışsa (pulpanın canlılığını yitirdiğine işaret edebilir)

Karar yalnızca şikâyete göre verilmez; muayene ve röntgen gereklidir. Röntgen olmadan kök ucundaki bir iltihap görülemez.

İşlem nasıl yapılır?

1. Anestezi. Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur. İltihabın yoğun olduğu durumlarda anestezinin etkisi zorlaşabilir; bu durumda ek doz ya da farklı bir teknik uygulanır.
2. İzolasyon. Tedavi sırasında diş, lastik örtü (rubber dam) ile ağzın geri kalanından ayrılır. Bu örtü kanalların tükürükle kirlenmesini önler; ayrıca küçük aletlere ve kanal yıkama solüsyonlarına karşı sizi korur.
3. Giriş ve temizlik. Dişin üst kısmından kanallara ulaşılır. İltihaplı doku çıkarılır, kanallar özel eğelerle şekillendirilir ve yıkama solüsyonlarıyla temizlenir.
4. Ölçüm. Her kanalın uzunluğu ölçülür. Dolgu maddesinin ne kadar ilerleyeceği buna göre belirlenir; eksik ya da taşkın dolgu sorun yaratır.
5. Doldurma. Temizlenen kanallar, boşluk kalmayacak şekilde uyumlu bir malzemeyle doldurulur ve kapatılır.
6. Üst yapı. Dişin görünen kısmı dolgu ya da kaplama ile tamamlanır.

Kaç seans sürer?

Bazı dişlerde tek seansta tamamlanabilir. İltihap yoğunsa, kanallar kıvrımlıysa ya da kök ucunda bir lezyon varsa kanal içine ilaç konularak birkaç gün beklenir ve işlem ikinci seansta tamamlanır.

Seans sayısı dişin kaç kökü olduğuna da bağlıdır: ön dişler genellikle tek köklüdür, azı dişlerinde üç veya dört kanal bulunabilir.

Seanslar arasında dişe geçici dolgu yapılır. Bu geçici dolgu düşerse kliniği arayın; kanalların ağza açık kalması tedaviyi tehlikeye atar.

Tedaviden sonra ne olur?

İşlem sonrasında birkaç gün süren çiğneme hassasiyeti olağandır. Kök ucundaki dokular işlemden etkilenir ve yatışması zaman alır. Bu dönemde o tarafla sert şeyler çiğnememek rahatlatır.

Ancak şunlar beklenen seyrin dışındadır ve kliniği aramanızı gerektirir:

• Ağrı azalacağına giderek artıyorsa
• Yüzde ya da dişetinde şişlik oluştuysa
• Ateşiniz çıktıysa
• Geçici dolgu düştüyse
• Dişe basmak birkaç günden uzun süre dayanılmaz geliyorsa

Kanal tedavili dişe neden kaplama yapılır?

Kanal tedavisi görmüş bir diş, içindeki canlı doku çıkarıldığı ve yapısından madde kaybettiği için kırılmaya daha yatkındır. Özellikle çiğneme kuvvetinin yüksek olduğu arka dişlerde bu risk belirgindir.

Kaplama, dişi dışarıdan sararak kuvveti dağıtır ve çatlamayı önlemeye yardımcı olur. Kanal tedavisi başarılı olan bir dişin yıllar sonra kırılarak kaybedilmesinin en sık nedeni, üst yapının yapılmamasıdır.

Hekiminiz sizin durumunuzda dolgunun yeterli olup olmadığını ya da kaplama gerekip gerekmediğini söyler.

Kanal tedavisi başarısız olur mu?

Çoğu kanal tedavisi uzun yıllar sorunsuz kalır. Yine de her tıbbi işlemde olduğu gibi kesin bir sonuç taahhüdü verilemez. Kıvrımlı kanallar, gözden kaçabilecek ek bir kanal, kökte çatlak ya da yeniden gelişen bir enfeksiyon tedavinin yenilenmesini gerektirebilir.

Böyle durumlarda kanal tedavisi yenilenebilir; bazı durumlarda kök ucuna yönelik cerrahi bir işlem gündeme gelir. Diş yine de çoğu zaman korunabilir.

"Çektirsem daha iyi olmaz mı?"

Doğal diş, yerine konulacak hiçbir şeyle birebir aynı değildir. Çekim sonrası o bölgedeki kemik zamanla erir, komşu dişler boşluğa doğru hareket eder ve karşı çenedeki diş uzayabilir. Boşluğu kapatmak için sonradan implant ya da köprü gerekir.

Kurtarılabilecek bir dişi yerinde tutmak, hemen hemen her zaman daha iyi bir seçenektir. Kurtarılamayacak durumdaysa bunu size açıkça söyler, seçenekleri birlikte konuşuruz.