Diş protezi ve kaplama: seçenekler ve süreç

Kaplama ne zaman gerekir?

Kaplama (kuron), dişin görünen kısmını tamamen saran bir örtüdür. Amacı dişi kırılmaktan korumak ve işlevini geri kazandırmaktır.

• Kanal tedavisi görmüş dişler. İçindeki canlı doku çıkarıldığı ve madde kaybettiği için kırılmaya yatkındır — özellikle arka dişlerde. Ayrıntı: kanal tedavisi yazımız.
• Çok fazla madde kaybı. Dolgunun tutunamayacağı kadar harap olmuş diş.
• Kırık ya da çatlak diş.
• Köprü ayağı olarak. Eksik dişin iki yanındaki dişler destek olarak kullanılacaksa.
• İmplant üstü. Kemiğe yerleşen vidanın üzerine yapılan görünen kısım.

Küçük madde kayıplarında kaplama yerine dolgu ya da inley/onley yeterli olabilir. Sağlam bir dişi yalnızca görünüm için küçültmek doğru bir yaklaşım değildir; seçenekleri muayenede birlikte değerlendiririz.

Eksik diş: sabit mi, hareketli mi?

Kaybedilen dişin yerine üç ana yol vardır:

• İmplant (sabit). Komşu dişlere dokunulmaz; kemiğe kuvvet iletir ve erimeyi yavaşlatır. Kemik durumu ve genel sağlık uygunluğu gerekir.
• Köprü (sabit). Eksik dişin iki yanındaki dişler küçültülüp kaplanır, aradaki boşluk bunlara bağlanır. Daha kısa sürede tamamlanır; karşılığında iki sağlam diş küçültülür.
• Hareketli protez. Birden fazla diş eksikse ya da sabit seçenekler uygun değilse. Takılıp çıkarılabilir. Kısmi (bazı dişler varken) ya da tam (hiç diş yokken) olabilir.

Hangisinin uygun olduğu; eksik diş sayısı ve yeri, komşu dişlerin durumu, kemik yapısı, genel sağlık ve kullanılan ilaçlara göre değişir. Bazı hastalarda bir seçenek uygun olmayabilir. Karar muayene ve görüntüleme sonrasında birlikte verilir.

Süreç nasıl işler?

1. Muayene ve planlama. Ağız içi muayene, röntgen ve gerekiyorsa ölçü. Hangi dişlerin destek olacağı ve kaç üye yapılacağı belirlenir.
2. Ön hazırlık. Çürük varsa temizlenir, dişeti sorunu varsa önce tedavi edilir. Sağlıksız bir dişeti üzerine protez yapılmaz.
3. Diş hazırlığı. Kaplama yapılacak diş, örtünün oturacağı kadar küçültülür.
4. Ölçü. Klasik ölçü ya da dijital tarama ile alınır ve laboratuvara gönderilir.
5. Geçici kaplama. Kalıcı iş hazırlanana kadar diş korumasız bırakılmaz.
6. Prova ve uyumlama. Renk, oturuş ve kapanış ağızda kontrol edilir.
7. Yapıştırma. Uygunluk onaylanınca kalıcı olarak yerleştirilir.

Seans sayısı işin kapsamına göre değişir. Tek kaplama birkaç seansta tamamlanabilirken, çok üyeli bir çalışma daha fazla randevu gerektirir. Laboratuvar çalışmasının süresi de bu takvimin bir parçasıdır.

Alışma dönemi

Özellikle hareketli protezlerde ilk günler bir alışma süreci ister. Bunlar olağandır ve genellikle zamanla azalır:

• Ağızda dolgunluk ve yabancılık hissi
• Tükürük artışı
• Konuşurken bazı harflerin farklı çıkması
• Çiğnemenin ilk günlerde zor gelmesi

Yumuşak besinlerle başlayıp yavaş yavaş normale dönmek işi kolaylaştırır. Konuşmayı yüksek sesle okuyarak çalışmak alışmayı hızlandırır.

Bakım ve ömür

Kaplamalı diş çürüyebilir — kaplama dişi çürükten korumaz, özellikle dişeti sınırındaki kenar risklidir. Fırçalama ve diş arası temizliği kaplamalı dişlerde de aynı özenle sürer.

Hareketli protezler her gün çıkarılıp temizlenmelidir. Sıcak su biçimini bozar; soğuk suyla ve uygun fırçayla temizleyin. Gece çıkarılması önerilir — hekiminiz size özel durumunuzu söyler.

Ömür; ağız bakımına, kapanışa, kullanılan malzemeye ve varsa diş sıkma alışkanlığına göre değişir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz. Diş sıkıyorsanız bunu söyleyin; koruyucu bir plak protezin ömrünü uzatmaya yardımcı olabilir.

Düzenli kontrol önemlidir: kenar çürüğü ve kapanış değişiklikleri erken yakalandığında küçük bir müdahaleyle çözülür.