Diş teli tedavisi: süreç nasıl işler?

Neden yapılır?

Diş teli yalnızca görünümle ilgili değildir. Çapraşıklık bazı diş yüzeylerinin temizlenmesini zorlaştırabilir ve o bölgelerde plak birikimini artırabilir. Ancak çapraşıklığın tek başına çürüğe ya da dişeti hastalığına yol açtığı söylenemez; ağız bakımı, beslenme, florür kullanımı ve kişisel risk etkenleri de belirleyicidir.

Kapanış bozuklukları bazı kişilerde çiğnemeyi etkileyebilir ya da belirli dişlere gelen yükü artırabilir; o dişlerde aşınma veya kırık görülebilir. Bunun klinik önemi kişiye göre değişir.

Tedavi gereksinimi; görünüm, işlev, diş ve çene konumu ile ağız sağlığı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Karar muayene, ölçü ve gerektiğinde röntgenle verilir.

Adımlar

1. Değerlendirme. Ağız içi muayene, fotoğraf, ölçü ve röntgen. Dişlerin ve çenelerin konumu, kapanış ve gelişim durumu incelenir.
2. Ön hazırlık. Çürük ve dişeti sorunları tedaviye başlamadan önce giderilir. İltihaplı bir ağızda diş hareketi sağlıklı olmaz. Yer gerekiyorsa bazı olgularda çekim gündeme gelebilir.
3. Braketlerin takılması. Braketler diş yüzeyine yapıştırılır ve tel geçirilir. İşlem ağrılı değildir ama uzun sürebilir.
4. Kontroller. Belirli aralıklarla tel ayarlanır ya da değiştirilir. Bu randevular tedavinin kendisidir; aksatmak süreyi uzatır.
5. Tellerin çıkarılması. Hedeflenen dizilim sağlandığında braketler sökülür, diş yüzeyi temizlenip cilalanır.
6. Pekiştirme (retansiyon). Aşağıda ayrı anlattık — tedavinin en çok atlanan aşaması budur.

İlk günlerde ne hissedilir?

Tel takıldıktan ve her ayardan sonra birkaç gün süren baskı hissi ve hassasiyet olağandır. Bu dönemde sert yiyecekleri çiğnemek zor gelebilir; yumuşak besinler rahatlatır.

Braketlerin yanağa ve dudağa sürtmesi ilk haftalarda tahrişe yol açabilir. Hekiminizin verdiği koruyucu mum bu dönemde yardımcı olur. Zamanla doku alışır.

Süre neye göre değişir?

Tek bir süre vermek doğru olmaz. Süreyi belirleyen başlıcalar:

• Bozukluğun türü ve derecesi
• Yaş ve çene gelişiminin durumu
• Diş hareketinin kişisel hızı — bu kişiden kişiye değişir
• Kontrollere düzenli gelinip gelinmemesi
• Varsa çıkarılabilir bir aparatın önerildiği şekilde kullanılması

Tedavi sırasında plan güncellenebilir; bu bir aksama değil, ağzın verdiği yanıta göre yapılan ayarlamadır.

Pekiştirme dönemi: tedavi burada bitmiyor

Diş hareketi tamamlandığında dişler yeni konumlarında henüz oturmamıştır. Çevredeki lifler ve kemik uyum sağlayana kadar dişler eski yerine dönme eğilimindedir.

Bu yüzden teller söküldükten sonra pekiştirici (retainer) kullanılır: dişlerin arkasına yapıştırılan ince bir tel ya da gece takılan şeffaf bir plak olabilir.

Pekiştiricinin ne kadar süre ve nasıl kullanılacağını hekiminiz söyler. Bu aşamayı atlamak, aylarca süren tedavinin sonucunu kaybettirebilir — en sık yaşanan hayal kırıklığı buradan çıkıyor.

Sık sorulanlar

"Yetişkinlere de yapılır mı?" Diş hareketi her yaşta mümkündür; belirleyici olan yaş değil, dişeti ve kemik sağlığıdır. Yetişkinlerde tedavi öncesi dişeti değerlendirmesi ayrıca önemlidir.

"Tel takınca konuşmam bozulur mu?" İlk günlerde hafif bir alışma dönemi olabilir; çoğu kişide kısa sürede düzelir. Damak bölgesine gelen aparatlarda bu his daha belirgindir.

"Kontrole geç kalırsam ne olur?" Tel ayarı gecikince diş hareketi de gecikir; toplam süre uzar. Uzun aralıklarda telin istenmeyen kuvvet uygulaması da söz konusu olabilir, bu yüzden randevuyu ertelemek yerine haber verin.