Diş eti kanaması: neden olur, ne zaman ciddiye alınmalı?

Sağlıklı dişeti kanar mı?

Hayır. Sağlıklı bir dişeti açık pembe renktedir, diş yüzeyine sıkıca oturur ve normal fırçalamada kanamaz. Fırçalarken ya da diş ipi kullanırken kan görüyorsanız, bu neredeyse her zaman iltihap işaretidir.

Buradaki en yaygın yanılgı şudur: kanama görünce o bölgeyi fırçalamaktan kaçınmak. Bu, iltihabı besleyen tabakanın orada kalmasına yol açar ve durum kötüleşir. Kanayan bölge, aslında daha dikkatli temizlenmesi gereken bölgedir.

En sık neden: diş yüzeyinde biriken tabaka

Ağızda sürekli olarak yumuşak, yapışkan bir tabaka oluşur. Bu tabaka her gün temizlenmezse birkaç gün içinde sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı fırçayla çıkmaz; yüzeyi pürüzlü olduğu için üzerinde yeni tabaka birikmesini de kolaylaştırır.

Dişetinin diş yüzeyine oturduğu yerde küçük bir aralık vardır (dişeti cebi). Tabaka bu aralığa doğru ilerlediğinde dişeti kızarır, şişer ve en ufak temasta kanar. Bu tabloya dişeti iltihabı denir.

İyi haber: bu aşama geri döndürülebilir. Diş taşı temizlendiğinde ve günlük bakım düzeldiğinde dişeti genellikle birkaç hafta içinde eski hâline döner.

Neden ertelenmemeli?

İltihap dişeti sınırında kaldığı sürece geri döndürülebilir. Ancak aylarca sürerse dişi çenede tutan destek dokuya ve kemiğe ilerleyebilir. Bu aşamada kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez; tedavi artık durumu durdurmaya ve korumaya yöneliktir.

Erken dönemde tek bir temizlik seansı yeterli olabilecekken, geç kalındığında daha uzun bir tedavi süreci gerekir. Dişeti hastalığı sinsi ilerler: çoğu zaman ağrı yapmadığı için hasta bir sorun olduğunu fark etmez.

Kliniği ne zaman aramalısınız?

Klinik her gün 24 saat açıktır. Şu durumlarda arayabilirsiniz:

• Temiz bir gazlı bezle baskı uygulayınca duran kanama bir süre sonra yeniden başlıyorsa
• Fırçalamadan, kendiliğinden kanama oluyorsa
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ve kanama her zamankinden uzun sürüyorsa

Emin olamadığınız bir durumda sormaktan çekinmeyin; gece de arayabilirsiniz.

Kanamayı artıran diğer durumlar

• Hamilelik: Hormonal değişiklikler dişetinin iltihaba tepkisini artırır. Bu dönemde kanama daha sık görülür; bakımın gevşetilmemesi gerekir.
• Kan sulandırıcı ilaçlar: Kanamayı uzatabilir. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın, hekiminize bildirin. Ayrıntı: kan sulandırıcı kullananlarda diş tedavisi.
• Şeker hastalığı: Kan şekeri düzensizse dişeti iltihabı hem daha kolay oluşur hem de daha zor geriler. Ayrıntı: şeker hastalığı ve ağız sağlığı.
• Sigara: Damarları büzdüğü için kanamayı gizleyebilir. Yani sigara içen birinde kanama az olabilir ama hastalık daha hızlı ilerler.
• Uyumsuz dolgu veya kaplama kenarı: Taşkın bir kenar, tabakanın tutunduğu bir nokta oluşturur ve o bölgede sürekli kanamaya yol açar.

Ağız dışı (sistemik) nedenler

Dişeti kanamasının kaynağı her zaman ağızda olmaz. Bazı genel sağlık durumları dişetini kanamaya daha yatkın hâle getirebilir:

• Bazı ilaçlar: epilepsi, tansiyon ve bağışıklığı baskılayan ilaç gruplarının bir kısmı dişetinin büyümesine yol açabilir. Büyüyen dişeti daha kolay kanar.
• Beslenme: uzun süre çok kısıtlı beslenmede C vitamini eksikliği dişetini kanamaya açık hâle getirebilir.
• Kanın pıhtılaşmasıyla ilgili durumlar: doğuştan gelen pıhtılaşma bozuklukları ya da kan hücrelerini etkileyen hastalıklar kanamayı artırabilir.
• Hormonal dönemler: hamileliğin yanında ergenlik ve menopoz da dişetinin iltihaba verdiği tepkiyi değiştirebilir.
• Bağışıklığın zayıfladığı durumlar: vücudun enfeksiyona direnci azaldığında dişeti iltihabı daha kolay yerleşir.

Bu bir tanı listesi değildir. Hangisinin sizin için geçerli olduğu kişiden kişiye değişir ve muayenede değerlendirilir.

Muayeneye gelirken kullandığınız ilaçları, bilinen hastalıklarınızı ve hamilelik durumunuzu söyleyin. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın.

Düzenli bakıma ve diş taşı temizliğine rağmen kanama geçmiyorsa, ya da burun kanaması veya ciltte kolay morarma gibi ağız dışında da bulgularınız varsa, diş hekiminiz sizi ileri değerlendirme için yönlendirebilir.

Evde ne yapabilirsiniz?

1. Fırçalamayı bırakmayın, düzeltin. Yumuşak kıllı bir fırça kullanın. Fırçayı dişeti sınırına 45 derece açıyla yerleştirip küçük dairesel hareketlerle temizleyin. Sertlik değil, ulaşabilmek önemlidir.
2. Diş arası temizliğini ekleyin. Fırça diş yüzeyinin yaklaşık üçte ikisine ulaşır. Aradaki yüzeyler için diş ipi ya da arayüz fırçası gerekir. Dişeti hastalığı çoğu zaman tam da bu bölgeden başlar.
3. Günde iki kez, ikişer dakika. Süre çoğu kişide sanılandan kısadır; telefonla ölçmek şaşırtıcı olabilir.
4. İlk günlerde kanama artabilir. İltihaplı dokuya dokunulduğu için normaldir. Düzenli bakımda genellikle bir ila iki hafta içinde belirgin şekilde azalır.

Klinikte ne yapılır?

Önce muayene edilir ve gerekiyorsa röntgen çekilir. Röntgen, dişeti seviyesinin altındaki kemik durumunu göstermesi açısından önemlidir; sadece bakarak anlaşılmaz.

Ardından diş taşı temizliği yapılır. İltihap dişeti cebinin derinlerine ilerlemişse, yüzeyin altındaki birikintilerin de temizlenmesi gerekir; bu işlem gerektiğinde lokal anestezi altında ve birden fazla seansta yapılır.

Temizlik sonrası birkaç gün süren soğuk-sıcak hassasiyeti olağandır ve geçicidir. Dişler arasında boşluk hissedilmesi de sık görülür: bu, daha önce diş taşının doldurduğu alanın açığa çıkmasındandır, diş aşınmış değildir.

Tedaviden sonra düzenli kontrol önemlidir. Dişeti hastalığı tekrarlayabilen bir durumdur; kontrol aralığınızı hekiminiz durumunuza göre belirler.

Sık sorulanlar

"Kanayan yeri fırçalamasam daha iyi olmaz mı?" Tam tersi. Fırçalamayı bırakmak plak birikimini artırır ve iltihabı büyütür. Nazikçe ama düzenli temizlik gerekir.

"Kanama birkaç gün sonra kesildi, iyileşti mi?" Kanamanın azalması iyi bir işaret olabilir; ancak sigara kullanıyorsanız kanama iltihap sürerken de azalabilir. Emin olmak için muayene gerekir.

"Dişeti çekilmesi geri gelir mi?" Çekilen dişeti kendiliğinden eski hâline dönmez. Hedef ilerlemeyi durdurmak ve mevcut dokuyu korumaktır; bazı durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Ayrıntı: dişeti çekilmesi.

Kaynaklar