Diş taşı temizliği: ne zaman gerekir?

Diş taşı nasıl oluşur?

Ağızda sürekli olarak yumuşak, yapışkan bir tabaka (plak) oluşur. Bu tabaka her gün temizlenmezse tükürükteki minerallerle birkaç gün içinde sertleşir ve diş taşına dönüşür.

Sertleştikten sonra fırçayla, diş ipiyle ya da gargarayla çıkmaz. Klinikte özel aletlerle uzaklaştırılması gerekir. Bu yüzden "daha sıkı fırçalayarak hallederim" yaklaşımı işe yaramaz; yalnızca dişeti çekilmesine yol açar.

En hızlı biriktiği yerler: alt ön dişlerin dil tarafı ve üst arka dişlerin yanak tarafı — tükürük bezlerinin ağza açıldığı bölgeler.

Neden sadece görünüm meselesi değil?

Diş taşının yüzeyi pürüzlüdür; üzerinde yeni plak birikmesini kolaylaştırır. Dişeti sınırında biriktiğinde dişeti kızarır, şişer ve kanar. Bu tabloya dişeti iltihabı denir ve bu aşamada geri döndürülebilir.

Temizlenmezse iltihap dişi çenede tutan destek dokuya ve kemiğe ilerleyebilir. Bu aşamada kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez. Ayrıntı için dişeti kanaması yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi belirtilerde gerekir?

• Fırçalarken ya da diş ipi kullanırken kanama
• Dişeti sınırında sarımsı-kahverengi sert birikinti
• Geçmeyen ağız kokusu ya da ağızda kötü tat
• Dişetinde kızarıklık, şişlik, hassasiyet
• Dişlerin uzamış gibi görünmesi (dişeti çekilmesi)

Belirti olmasa da düzenli kontrolde birikinti görülebilir. Görünen kısımda taş olmaması, dişeti sınırının altında olmadığı anlamına gelmez.

İşlem nasıl yapılır?

1. Muayene. Dişeti durumu değerlendirilir, gerekiyorsa röntgen çekilir — kemik seviyesi yalnızca bakarak anlaşılmaz.
2. Taşların uzaklaştırılması. Ultrasonik alet ve el aletleriyle yapılır. Titreşim ve su sesi duyarsınız.
3. Dişeti altı temizlik. Birikinti dişeti cebinin derinlerine ilerlemişse, yüzeyin altındakiler de temizlenir. Bu, gerektiğinde lokal anestezi altında ve birden fazla seansta yapılır.
4. Cila. Yüzey pürüzsüzleştirilir; pürüzsüz yüzeyde plak daha zor tutunur.

Dişeti sağlıklıysa işlem genellikle tek seansta ve anestezisiz tamamlanır. İltihap ilerlemişse seans sayısı artar.

"Dişleri aşındırır mı?" — en sık soru

Sonrasında ne olağan?

• Birkaç gün süren soğuk-sıcak hassasiyeti. Taşın örttüğü diş yüzeyi açığa çıktığı için olur ve geçicidir.
• Dişler arasında boşluk hissi. Daha önce taşın doldurduğu alan açığa çıkmıştır. Diş aşınmış ya da "yerinden oynamış" değildir; iltihap gerileyince dişeti de bir miktar sıkılaşır.
• Dişetinde bir-iki gün hassasiyet.
• İşlem sırasında hafif kanama — iltihaplı dokudan olur.

Hassasiyet birkaç günden uzun sürer ya da artarsa kliniği arayın. Bu dönemde hassasiyet giderici bir macun önerilebilir; hekiminize sorun.

Ne sıklıkta gerekir?

Herkes için tek bir aralık yoktur. Sıklık; plak birikme hızınıza, dişeti durumunuza, sigara kullanımına, diş dizilimine ve varsa şeker hastalığı gibi durumlara göre değişir. Hekiminiz sizin için uygun aralığı söyler.

Temizlik günlük bakımın yerine geçmez. İşlemden sonra aynı alışkanlıklar sürerse taş yeniden oluşur. Günde iki kez fırçalama ve diş arası temizliği — fırça diş yüzeyinin yaklaşık üçte ikisine ulaşır, geri kalanı diş ipi ya da arayüz fırçası ister.

Kimlerde ayrıca dikkat edilir?

• Kan sulandırıcı kullananlar — kanama uzayabilir. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın, hekiminize bildirin.
• Kalp kapak hastalığı ya da geçirilmiş kalp ameliyatı olanlar — işlem öncesi ek önlem gerekebilir; mutlaka söyleyin.
• Şeker hastaları — dişeti iltihabı hem daha kolay oluşur hem daha zor geriler.
• Hamileler — bu dönemde dişeti sorunları artar ve kontrol önemlidir. Ayrıntı