Dişiniz kırıldı ya da yerinden çıktı

Diş tamamen yerinden çıktıysa

Zaman en kritik etken. Diş kökünün yüzeyindeki canlı hücreler kuruyunca ölür ve dişin yeniden tutunma şansı hızla azalır. Hedef, kalıcı dişi ilk 30 dakika içinde yerine yerleştirmektir.

1. Dişi taç kısmından tutun. Yani ağızda görünen, beyaz, geniş kısmından. Kök yüzeyine dokunmayın — dişin yeniden tutunmasını sağlayacak hücreler orada.
2. Ovalamayın, kazımayın, fırçalamayın. Kök yüzeyindeki dokuyu temizlemeye çalışmak, dişi kurtarılamaz hale getiren en sık hatadır.
3. Çok kirliyse yalnızca durulayın. Birkaç saniye, nazikçe. Tercihen serum fizyolojik ya da süt ile; ikisi de yoksa kısa süre musluk suyu. Uzun süre suda bekletmeyin.
4. Mümkünse yerine geri yerleştirin. Dişi kendi yuvasına, doğru yönde ve nazikçe bastırarak oturtun; sonra temiz bir gazlı bez üzerine hafifçe ısırarak sabit tutun. Bu, dişi korumanın en uygun yoludur.
5. Yerleştiremiyorsanız uygun sıvıda saklayın. Öncelik sırasıyla: süt, serum fizyolojik, ya da kendi tükürüğünüz (dişi yanağınızın içinde tutarak). Bilinci kapalı kişide ve küçük çocuklarda ağızda saklamayın — yutma riski vardır.
6. Hemen kliniğe gelin. Yola çıkmadan önce arayın; sizi beklediğimizi bilerek gelin.

Süt dişi yerinden çıktıysa

Süt dişleri yerine geri takılmaz. Geri yerleştirme girişimi, altta gelişmekte olan kalıcı dişin tomurcuğuna zarar verebilir. Yine de çocuğu aynı gün hekime getirin: yuvada kalan kök parçası olup olmadığı ve kalıcı dişin durumu değerlendirilmeli, gerekirse yer tutucu planlanmalıdır.

Diş kırıldıysa

Kırığın büyüklüğü ve dişin canlı dokusuna ulaşıp ulaşmadığı tedaviyi belirler; bu ancak muayene ve röntgenle anlaşılır.

• Kırık parçayı saklayın. Süt ya da serum fizyolojik içinde getirin. Bazı olgularda parça kendi yerine yapıştırılabilir.
• Ağzınızı ılık suyla çalkalayın ve kanama varsa temiz bir gazlı bezle 10 dakika bastırın.
• Şişlik için yanağın dışına, beze sarılı soğuk uygulayın.
• Keskin kenar dilinizi ya da yanağınızı kesiyorsa üzerine bir parça şekersiz sakız veya ortodontik mum yapıştırabilirsiniz.
• O bölgeyle çiğnemeyin; çok sıcak ve soğuktan kaçının.

Diş yerinde ama sallanıyor ya da içeri girdiyse

Dişi elinizle düzeltmeye ya da geri çekmeye çalışmayın. Sallanan dişi dilinizle oynatmayın, yumuşak gıdaya geçin ve aynı gün başvurun. Bu tür yaralanmalarda diş çoğunlukla komşu dişlere sabitlenerek (splint) korunur.

Sonrasında ne olur?

Travma gören dişler, ilk müdahaleden sonra bir süre takip gerektirir. Diş zamanla renk değiştirebilir ya da içindeki canlı doku zarar görmüş olabilir; bu durumda kanal tedavisi gündeme gelir. Kontrol randevularını aksatmamak, dişin uzun vadeli şansını artırır.

Ayrıca tetanoz aşınızın güncel olup olmadığını söyleyin — özellikle diş toprakla temas ettiyse önemlidir.